REEV khác PHEV ở đâu? So sánh cách truyền động và cách sử dụng

REEV khác PHEV căn bản ở bản chất đường truyền động:

• Xe REEV (xe điện mở rộng phạm vi) luôn dẫn động 100% bằng mô-tơ điện và động cơ xăng chỉ làm máy phát sạc pin
• Trong khi xe PHEV (Plug-in Hybrid) cho phép động cơ xăng kết nối cơ khí trực tiếp để dẫn động bánh xe cùng mô-tơ điện khi cần tăng tốc hoặc chạy tốc độ cao.

Sự khác biệt cốt lõi này quyết định cảm giác lái thuần điện nguyên bản của REEV so với trải nghiệm pha trộn giữa xăng và điện trên phần lớn xe PHEV.

REEV và PHEV khác nhau ở cấp độ nào?

PHEV là khái niệm rộng hơn về một nhóm xe hybrid có khả năng sạc pin từ nguồn điện bên ngoài. Trong nhóm này có thể tồn tại những cách tổ chức truyền động khác nhau.

PHEV có thể sử dụng cấu hình song song, nối tiếp hoặc kết hợp. Với hybrid song song, động cơ đốt trong và mô-tơ điện có thể cùng được nối cơ khí với bánh xe. Với hybrid nối tiếp, mô-tơ điện đảm nhiệm việc dẫn động bánh xe còn động cơ đốt trong được sử dụng để tạo điện.

REEV lại nhấn mạnh một cách tổ chức khác: hệ truyền động điện giữ vai trò trung tâm, còn động cơ đốt trong được sử dụng để mở rộng phạm vi hoạt động thông qua việc tạo năng lượng điện theo cấu hình của hệ thống.

Vì vậy, khi đặt hai khái niệm cạnh nhau, câu hỏi hữu ích nhất không phải là “Xe này là PHEV hay REEV?”, mà là “Động cơ đốt trong có đường truyền lực cơ khí trực tiếp tới bánh xe hay không?”

Câu hỏi này giúp nhìn vào kiến trúc thực tế thay vì chỉ nhìn vào nhãn phân loại.

Để có góc nhìn toàn diện hơn về bức tranh thị trường xe điện hóa và không bị nhầm lẫn giữa các khái niệm xe thuần điện, xe lai tự sạc hay xe sạc ngoài, bạn có thể tham khảo bài phân tích chuyên sâu về việc BEV, HEV, PHEV, REEV khác nhau thế nào.

PHEV không chỉ có một kiến trúc truyền động

Một trong những nguyên nhân khiến REEV và PHEV dễ bị nhầm là PHEV không phải một cấu trúc truyền động duy nhất.

Ở một PHEV song song, động cơ đốt trong và mô-tơ điện có thể cùng tham gia tạo lực kéo. Hai nguồn công suất có thể được phối hợp tùy theo điều kiện vận hành.

Khi đó, dòng truyền lực có thể có một nhánh cơ khí từ động cơ đốt trong tới bánh xe, bên cạnh nhánh truyền động điện.

Ở một PHEV nối tiếp, cách tổ chức lại khác. Động cơ đốt trong vận hành máy phát để tạo điện, trong khi mô-tơ điện đảm nhiệm việc dẫn động bánh xe.

Điều này cho thấy một điểm rất quan trọng: không phải cứ mang tên PHEV thì động cơ đốt trong chắc chắn truyền lực trực tiếp tới bánh xe.

Do đó, nếu muốn so sánh PHEV với REEV một cách chính xác, cần đi xuống cấp độ kiến trúc truyền động.

REEV tập trung vào kiến trúc truyền động điện

Trong cách hiểu kỹ thuật thường dùng cho REEV, mô-tơ điện là thành phần trực tiếp tạo lực kéo cho bánh xe.

Động cơ đốt trong không được đặt vào vai trò chính của hệ thống truyền lực cơ khí. Thay vào đó, nó được sử dụng để vận hành máy phát, từ đó bổ sung điện năng cho hệ thống.

Có thể rút gọn thành:

Nhiên liệu → động cơ đốt trong → máy phát → điện năng → hệ thống truyền động điện → mô-tơ điện → bánh xe

Trong khi đó, khi xe sử dụng năng lượng đã lưu trữ trong pin:

Pin → hệ thống điện công suất → mô-tơ điện → bánh xe

Điểm quan trọng ở đây không phải là chuỗi năng lượng dài hay ngắn, mà là vị trí của động cơ đốt trong trong kiến trúc truyền động.

Nếu động cơ đốt trong chủ yếu đóng vai trò nguồn tạo điện cho hệ truyền động điện, chiếc xe có logic vận hành rất khác với một cấu hình hybrid trong đó động cơ đốt trong có thể truyền mô-men cơ khí trực tiếp tới bánh xe.

Bên cạnh cụm mô-tơ kéo và khối pin chính, hệ thống điện trên xe REEV còn đòi hỏi sự phối hợp nhịp nhàng của bộ chuyển đổi DC-DC nhằm hạ áp cung cấp năng lượng ổn định cho các thiết bị điều khiển và tiện nghi trên xe.

Khác biệt quan trọng nhất nằm ở đường truyền lực

Đây là cách đơn giản nhất để phân biệt hai kiến trúc.

Bảng này cần được hiểu là so sánh kiến trúc, không phải quy tắc để gán cho mọi mẫu xe mang nhãn PHEV hoặc REEV.

Ngay trong nhóm PHEV đã tồn tại nhiều cách kết hợp động cơ và mô-tơ điện. Một số PHEV có thể sử dụng cấu hình nối tiếp hoặc chuyển đổi giữa các cách truyền công suất tùy điều kiện vận hành.

Khi nào động cơ đốt trong có thể truyền lực tới bánh xe?

Đây là câu hỏi giúp phân biệt rõ nhất giữa các cấu hình hybrid.

Trong một hệ thống hybrid song song, động cơ đốt trong được liên kết cơ khí với hệ thống truyền lực. Khi điều kiện vận hành phù hợp, công suất từ động cơ có thể được truyền tới bánh xe thông qua đường truyền cơ khí.

Mô-tơ điện cũng có thể tham gia tạo lực kéo. Hai nguồn công suất vì vậy có thể được phối hợp.

Ngược lại, trong kiến trúc series, đường truyền lực chính tới bánh xe là đường điện. Động cơ đốt trong vận hành máy phát, còn mô-tơ điện đảm nhiệm việc tạo lực kéo.

Đây chính là lý do thuật ngữ REEV thường được gắn với ý tưởng “xe điện mở rộng phạm vi”: trải nghiệm truyền động vẫn xoay quanh hệ thống mô-tơ điện, trong khi động cơ đốt trong đảm nhận vai trò bổ sung năng lượng.

REEV và PHEV khác nhau thế nào trong cách sử dụng năng lượng?

Ở góc độ người sử dụng, sự khác biệt về kiến trúc tạo ra khác biệt trong cách năng lượng được đưa vào hệ thống truyền động.

PHEV có thể sử dụng điện từ pin và nhiên liệu cho động cơ đốt trong. Tùy kiến trúc, động cơ đốt trong có thể tham gia trực tiếp vào lực kéo hoặc chỉ tham gia vào quá trình tạo điện.

REEV đặt hệ truyền động điện ở vị trí trung tâm. Điện từ pin cung cấp năng lượng cho mô-tơ điện; khi cần mở rộng phạm vi, động cơ đốt trong vận hành máy phát để tạo thêm điện cho hệ thống.

Vì vậy, hai chiếc xe đều có thể có:

• Pin điện áp cao.
• Cổng sạc ngoài.
• Động cơ đốt trong.
• Mô-tơ điện.
• Hệ thống phanh tái sinh.

Nhưng cách các thành phần này liên kết với nhau mới quyết định kiến trúc truyền động.

Đây cũng là lý do không nên dùng riêng tiêu chí “có sạc ngoài” để phân biệt PHEV và REEV. Cả hai đều có thể sở hữu khả năng này.

Khi so sánh khả năng di chuyển thuần điện giữa PHEV và REEV trên bảng thông số của nhà sản xuất, người dùng nên lưu ý đến các chứng nhận đo lường như tiêu chuẩn đo quãng đường NEDC để có đánh giá thực tế và chính xác nhất.

REEV có phải là PHEV không?

Câu trả lời cần đặt trong đúng ngữ cảnh.

Nếu nói về kiến trúc truyền động, REEV có thể được dùng để mô tả một cấu trúc trong đó hệ truyền động điện giữ vai trò trung tâm và động cơ đốt trong đảm nhiệm chức năng mở rộng phạm vi thông qua việc tạo điện.

Nếu nói về phân loại thống kê hoặc phân loại theo từng hệ thống, REEV hoặc EREV có thể được xếp trong một nhóm rộng hơn liên quan đến PHEV.

Trong tài liệu kỹ thuật, series PHEV được mô tả là loại xe dùng mô-tơ điện để dẫn động bánh xe và động cơ đốt trong để tạo điện; những phương tiện như vậy thường được gọi là extended-range electric vehicles.

Vì vậy, hai cách gọi không nhất thiết phủ định lẫn nhau.

Cách hiểu an toàn hơn là: PHEV có thể là tên của một nhóm xe plug-in hybrid; REEV nhấn mạnh một kiểu tổ chức truyền động mở rộng phạm vi.

Khi đánh giá một mẫu xe cụ thể, cần xem tài liệu kỹ thuật và cách nhà sản xuất mô tả kiến trúc của chính mẫu xe đó.

VF Wild được đặt ở đâu trong phép so sánh này?

VF Wild là một ví dụ thực tế để nhìn vào kiến trúc REEV.

Theo công bố chính thức từ VinFast, mẫu bán tải thuần điện mở rộng phạm vi VinFast VF Wild vận hành theo chuẩn kiến trúc REEV (Range-Extended Electric Vehicle)

Để nắm rõ từng giai đoạn chuyển hóa năng lượng từ máy phát sang pin và cụm mô-tơ, bạn đọc có thể tham khảo thêm bài viết phân tích chi tiết về nguyên lý hoạt động của REEV nhằm hiểu sâu cơ chế vận hành tối ưu của dòng xe này.

Mẫu bán tải điện VinFast VF Wild ứng dụng kiến trúc REEV với mô-tơ điện công suất cao truyền động trực tiếp đến các trục bánh xe, kết hợp động cơ xăng dung tích nhỏ vận hành êm ái như một trạm sạc dự phòng thông minh, giúp xe đạt phạm vi di chuyển ấn tượng và xóa bỏ hoàn toàn nỗi lo trạm sạc trên những hành trình dài.

Như vậy, khi đặt VF Wild vào phép so sánh ở trên, điểm cần chú ý không phải đơn giản là xe có cả động cơ xăng và mô-tơ điện.

Điểm quan trọng hơn là đường truyền lực:

Động cơ xăng → máy phát → điện năng → mô-tơ điện → bánh xe

Trong cấu trúc này, mô-tơ điện vẫn là thành phần trực tiếp dẫn động bánh xe theo thông tin VinFast công bố.

Đây là lý do VF Wild có thể được dùng làm ví dụ trực quan cho khái niệm REEV mà không cần lấy một mẫu xe cụ thể để đại diện cho toàn bộ PHEV hoặc toàn bộ REEV.

Bảng so sánh REEV và PHEV theo kiến trúc

Bảng trên không nhằm biến hai khái niệm thành hai nhóm hoàn toàn tách biệt. Ngược lại, nó cho thấy tại sao cần nhìn vào kiến trúc thực tế trước khi kết luận.

Một PHEV có cấu hình nối tiếp có thể có đặc điểm vận hành rất gần với điều thường được gọi là EREV hoặc REEV. Vì vậy, tên gọi của nhà sản xuất, tiêu chuẩn kỹ thuật và hệ thống phân loại được sử dụng đều cần được xem xét.

Không nên chỉ nhìn vào động cơ để phân biệt REEV và PHEV

Một cách hiểu phổ biến là: có động cơ xăng → hybrid → PHEV. Cách suy luận này chưa đủ.

Một hệ thống hybrid có thể tổ chức động cơ đốt trong theo nhiều cách khác nhau. Nó có thể trực tiếp tham gia truyền lực, chỉ tạo điện, hoặc phối hợp với mô-tơ điện tùy kiến trúc.

Do đó, khi đọc thông tin kỹ thuật của một mẫu xe, nên lần lượt xác định:

1. Xe có pin điện áp cao hay không?
2. Pin có thể sạc từ nguồn điện bên ngoài hay không?
3. Mô-tơ điện có trực tiếp dẫn động bánh xe hay không?
4. Động cơ đốt trong có liên kết cơ khí với bánh xe hay không?
5. Nếu không truyền lực trực tiếp, động cơ đốt trong tạo điện bằng cách nào?
6. Hệ thống có thể thay đổi đường truyền năng lượng theo chế độ vận hành hay không?

Chỉ cần trả lời được những câu hỏi này, người đọc có thể hiểu kiến trúc của chiếc xe rõ hơn nhiều so với việc chỉ ghi nhớ tên viết tắt.

Nên hiểu REEV và PHEV từ kiến trúc thay vì tên gọi

REEV và PHEV có vùng giao nhau về mặt công nghệ. Cả hai đều có thể sử dụng pin, mô-tơ điện, động cơ đốt trong và sạc ngoài.

Điểm tạo nên sự khác biệt không nằm ở số lượng linh kiện mà ở mối quan hệ giữa các linh kiện đó.

PHEV có thể sử dụng nhiều cấu hình truyền động. Trong một số cấu hình, động cơ đốt trong có thể truyền lực cơ khí tới bánh xe; trong cấu hình khác, động cơ có thể chỉ đảm nhiệm việc tạo điện.

REEV nhấn mạnh hệ truyền động điện và vai trò của động cơ đốt trong như một bộ mở rộng phạm vi.

Vì vậy, nếu muốn hiểu đúng một mẫu xe, hãy bắt đầu từ đường truyền lực, sau đó mới xét tới cách phân loại.

Đây cũng là cách tiếp cận giúp tránh một nhầm lẫn phổ biến: coi mọi xe có động cơ đốt trong và pin sạc ngoài là cùng một kiến trúc.

Góc nhìn từ VinFast Hưng Thịnh Phát

REEV là một kiến trúc tương đối mới đối với nhiều người dùng ô tô tại Việt Nam. Việc phân biệt REEV và PHEV vì thế không chỉ có ý nghĩa về thuật ngữ mà còn giúp người mua hiểu chiếc xe mình đang quan tâm thực sự vận hành theo cách nào.

Với VF Wild, thông tin chính thức của VinFast xác định hệ thống REEV với mô-tơ điện trực tiếp dẫn động bánh xe và động cơ xăng đóng vai trò máy phát điện. Đây là một ví dụ cụ thể để người dùng đối chiếu giữa khái niệm REEV và một sản phẩm thực tế.

Để trực tiếp tìm hiểu công nghệ REEV tiên phong trên VinFast VF Wild và trải nghiệm các dòng ô tô điện thông minh thế hệ mới, quý khách hàng vui lòng liên hệ hotline đại lý VinFast Hưng Thịnh Phát hoặc đăng ký lái thử trực tuyến ngay hôm nay để nhận tư vấn kỹ thuật chuyên sâu cùng chính sách giá ưu đãi tốt nhất!

Nguồn tham khảo

• U.S. Department of Energy – Alternative Fuels Data Center: https://afdc.energy.gov/vehicles/electric-basics-phev
• U.S. Department of Energy – Alternative Fuels Data Center: https://afdc.energy.gov/glossary.html
• VinFast – VF Wild: https://vinfastauto.com/vn_vi/dat-coc-xe-vf-wild