Hệ thống làm mát Pin ô tô điện VinFast

Đối với người đã tìm hiểu nghiêm túc về ô tô điện, dung lượng pin hay quãng đường di chuyển chưa phải là toàn bộ câu chuyện. Khả năng quản lý nhiệt của bộ pin cũng là yếu tố đáng quan tâm vì nhiệt độ có thể ảnh hưởng đến quá trình sạc và điều kiện vận hành của pin.

Pin lithium-ion phát sinh nhiệt trong quá trình sạc và xả năng lượng. Khi nhiệt độ không nằm trong điều kiện phù hợp, hệ thống quản lý pin có thể điều chỉnh hoạt động để kiểm soát nhiệt. Vì vậy, một hệ thống pin hiện đại không chỉ cần dung lượng phù hợp mà còn cần BMS và hệ thống quản lý nhiệt được thiết kế đồng bộ.

Nếu muốn nhìn tổng thể hơn về pin, BMS, các hình thức sạc và trạm sạc, người đọc có thể tham khảo kiến thức về pin và trạm sạc xe điện VinFast.

Quản lý nhiệt là một phần của hệ thống pin xe điện

Pin là nơi lưu trữ năng lượng nhưng đồng thời cũng là một hệ thống điện hóa có những điều kiện vận hành riêng.

Trong quá trình xe hoạt động hoặc sạc, pin có thể phát sinh nhiệt. Nhiệt độ môi trường cũng là một yếu tố cần được tính đến, đặc biệt trong điều kiện thời tiết nóng.

VinFast giải thích rằng hệ thống làm mát có vai trò kiểm soát nhiệt độ pin, giúp duy trì điều kiện phù hợp cho quá trình vận hành. Hãng cũng cho biết BMS có thể điều khiển hệ thống làm mát khi cần thiết.

Vì vậy, khi đánh giá một chiếc xe điện, không nên chỉ nhìn vào dung lượng pin tính bằng kWh. Người mua nên xem xét đồng thời pin, BMS, quản lý nhiệt và khả năng sạc.

Đối với người muốn tìm hiểu sâu hơn về công nghệ pin đang được sử dụng trên xe VinFast, bài pin LFP VinFast sẽ cung cấp thêm thông tin về đặc tính và cách sử dụng loại pin này.

BMS và hệ thống quản lý nhiệt có vai trò khác nhau

BMS và hệ thống quản lý nhiệt có mối quan hệ chặt chẽ nhưng không nên xem là cùng một bộ phận.

BMS theo dõi và quản lý trạng thái của bộ pin

BMS, viết tắt của Battery Management System, là hệ thống quản lý pin. BMS theo dõi các thông số liên quan đến trạng thái hoạt động của bộ pin và thực hiện các chiến lược quản lý theo thiết kế của xe.

Nhiệt độ là một trong những thông tin quan trọng đối với quá trình quản lý pin. Khi điều kiện nhiệt không phù hợp, hệ thống có thể điều chỉnh hoạt động để kiểm soát tình trạng của bộ pin.

Người đọc có thể tìm hiểu sâu hơn về cấu tạo, chức năng và vai trò của BMS trong bài BMS trên ô tô điện VinFast.

Hệ thống quản lý nhiệt kiểm soát điều kiện nhiệt độ

Trong khi BMS đảm nhiệm việc theo dõi và quản lý trạng thái của bộ pin, hệ thống quản lý nhiệt thực hiện chức năng kiểm soát nhiệt theo thiết kế của xe.

VinFast mô tả hệ thống làm mát pin sử dụng chất làm mát được tuần hoàn qua các khu vực cần kiểm soát nhiệt. Trong tài liệu kỹ thuật về hệ thống làm mát, VinFast cũng mô tả BMS có thể kích hoạt hệ thống làm mát khi phát hiện tình trạng quá nhiệt.

Hệ thống làm mát giúp kiểm soát nhiệt phát sinh trong pin

Về nguyên lý, hệ thống làm mát cần đưa nhiệt phát sinh trong bộ pin ra khỏi khu vực pin để duy trì điều kiện nhiệt phù hợp.

Hệ thống làm mát pin trên ô tô điện VinFast sử dụng dung dịch làm mát chuyên dụng (Glycol) được tuần hoàn qua các tấm tản nhiệt áp sát cell pin nhờ bơm điện thông minh. Nhiệt lượng phát sinh trong quá trình vận hành và sạc nhanh sẽ được hấp thụ và giải phóng qua tản nhiệt nhiệt độ cao, đảm bảo toàn bộ bộ pin hoạt động đồng đều.

Có thể hình dung nguyên lý:

Pin phát sinh nhiệt → chất làm mát hấp thụ nhiệt → tuần hoàn → truyền nhiệt ra môi trường.

Điểm người dùng cần quan tâm không phải là nhớ từng chi tiết cơ khí, mà là hiểu rằng xe điện có hệ thống quản lý nhiệt chủ động để kiểm soát điều kiện hoạt động của bộ pin.

Bảng so sánh cơ chế hoạt động

Nhiệt độ pin ảnh hưởng đến công suất sạc

Đây là phần người dùng có thể nhận thấy rõ trong thực tế.

Khi nhiệt độ pin không thuận lợi, hệ thống có thể điều chỉnh tốc độ sạc. VinFast giải thích rằng khi pin gần đạt trạng thái quá nóng, tốc độ sạc có thể giảm và quá trình sạc thậm chí có thể tạm dừng để chờ pin hạ nhiệt.

Vì vậy:

Công suất tối đa của trụ sạc không đồng nghĩa với công suất xe luôn nhận được.

Công suất sạc thực tế còn phụ thuộc vào khả năng tiếp nhận của xe, trạng thái pin, nhiệt độ và chiến lược điều khiển của hệ thống.

Đây cũng là lý do người dùng nên hiểu rõ sạc AC và DC trước khi đánh giá tốc độ sạc của một mẫu xe điện.

Nếu thường xuyên sử dụng trạm sạc công suất cao, bài sạc nhanh DC VinFast sẽ giúp giải thích rõ hơn về công suất sạc và những yếu tố ảnh hưởng đến tốc độ sạc thực tế.

Sạc DC công suất cao làm nổi bật vai trò của quản lý nhiệt

Sạc DC có ưu điểm là có thể bổ sung năng lượng nhanh trong những điều kiện phù hợp. Tuy nhiên, công suất sạc cao cũng khiến việc quản lý nhiệt trở thành một yếu tố quan trọng.

Trong quá trình sạc, hệ thống không chỉ theo dõi lượng điện được đưa vào pin mà còn phải quản lý trạng thái của bộ pin.

Khi điều kiện nhiệt không thuận lợi, công suất sạc có thể được điều chỉnh. Vì vậy, công suất hiển thị trên trụ sạc thay đổi trong một phiên sạc không mặc nhiên có nghĩa bộ pin hoặc trụ sạc đang gặp lỗi.

Người dùng muốn hiểu rõ hơn mối quan hệ giữa công suất trụ và khả năng tiếp nhận của xe có thể xem thêm các loại trụ sạc VinFast.

Nhiệt độ pin liên quan đến SoC và SoH

Nhiệt độ không phải yếu tố duy nhất quyết định tình trạng của pin.

Khi đánh giá bộ pin, người dùng thường gặp hai khái niệm SoC và SoH. SoC phản ánh trạng thái sạc tại một thời điểm, trong khi SoH được sử dụng để đánh giá tình trạng sức khỏe của pin theo cách hệ thống xác định.

Nhiệt độ, quá trình sạc và xả, thời gian sử dụng cùng nhiều yếu tố khác có thể liên quan đến quá trình suy giảm của pin.

Nếu muốn hiểu rõ hai chỉ số này và cách chúng được sử dụng để đánh giá pin, có thể xem bài SoC và SoH trên ô tô điện VinFast.

Điều này giúp tránh cách hiểu đơn giản rằng chỉ cần nhìn phần trăm pin hiện tại là có thể đánh giá tình trạng của cả bộ pin.

Quản lý nhiệt có liên quan đến tuổi thọ pin

Nhiệt độ là một trong những yếu tố cần được kiểm soát trong quá trình sử dụng pin lithium-ion.

Hệ thống quản lý nhiệt không thể ngăn hoàn toàn quá trình suy giảm tự nhiên của pin theo thời gian. Vai trò của nó là hỗ trợ duy trì điều kiện vận hành phù hợp cho bộ pin.

VinFast cũng đưa ra các khuyến cáo riêng đối với pin LFP/Gotion, trong đó có việc duy trì SoC trong khoảng được hãng khuyến nghị, sạc đầy định kỳ và hạn chế việc sử dụng sạc siêu nhanh liên tục khi không cần thiết.

Do đó, khi tìm hiểu về độ bền của xe điện, người dùng nên xem xét tổng thể nhiều yếu tố thay vì chỉ nhìn vào tuổi đời của xe.

Bài tuổi thọ pin xe điện VinFast sẽ giúp phân tích sâu hơn những yếu tố liên quan đến khả năng duy trì hiệu suất của pin trong quá trình sử dụng.

Quản lý nhiệt trong điều kiện thời tiết nóng

Đối với thị trường Việt Nam, nhiệt độ môi trường mùa hè thường xuyên vượt ngưỡng 38°C - 40°C là thử thách lớn cho bộ pin.

VinFast cho biết khi nhiệt độ môi trường cao kết hợp với sạc nhanh DC, nhiệt độ cell pin có thể nhanh chóng chạm ngưỡng 45°C - 50°C.

Lúc này, BMS sẽ chủ động kích hoạt hệ thống làm mát bằng chất lỏng công suất tối đa và điều chỉnh giảm dòng sạc để bảo vệ tuổi thọ bộ pin.

Điều này có nghĩa là cùng một chiếc xe, cùng một trụ sạc nhưng công suất sạc thực tế có thể khác nhau giữa những thời điểm có điều kiện nhiệt khác nhau.

Người sử dụng vì vậy không nên đánh giá khả năng sạc của xe chỉ dựa trên một phiên sạc đơn lẻ.

Hệ thống quản lý nhiệt và pin LFP

Pin LFP (Lithium Iron Phosphate) là công nghệ pin tiên tiến được trang bị trên nhiều dòng xe VinFast như VF 3, VF 5 Plus. Mặc dù có độ bền nhiệt cao, pin LFP vẫn cần hệ thống quản lý nhiệt duy trì nhiệt độ hoạt động lý tưởng trong khoảng 20°C - 35°C để đạt hiệu suất sạc và xả tối ưu.

Mỗi hệ thống pin đều có những điều kiện vận hành phù hợp và cần được quản lý theo thiết kế của nhà sản xuất.

VinFast hiện có hướng dẫn riêng đối với pin cell LFP/Gotion, trong đó đề cập đến phạm vi SoC được khuyến nghị, việc sạc đầy định kỳ và cân bằng cell.

Đối với người dùng muốn tìm hiểu sâu hơn về loại pin này, có thể tham khảo hướng dẫn sử dụng pin cell LFP/Gotion.

Bên cạnh quản lý nhiệt, BMS còn liên quan đến việc theo dõi các cell trong bộ pin. Đây là lý do cân bằng cell pin cũng là một chủ đề đáng tìm hiểu khi muốn hiểu sâu hơn về cách hệ thống quản lý pin hoạt động.

Người dùng không nên tự can thiệp vào hệ thống làm mát pin

Pin cao áp và hệ thống quản lý nhiệt là những hệ thống kỹ thuật phức tạp. Người sử dụng không nên tự tháo, sửa chữa hoặc thay đổi các thành phần liên quan.

Trong quá trình sử dụng, nên chú ý đến:

• cảnh báo trên xe
• thông báo liên quan đến nhiệt độ
• tình trạng sạc bất thường
• công suất sạc thay đổi bất thường và kéo dài
• các hướng dẫn xử lý do nhà sản xuất đưa ra.

Nếu xe xuất hiện tình trạng cắm sạc nhưng không bắt đầu sạc hoặc quá trình sạc liên tục bị gián đoạn, người dùng có thể tham khảo bài xe điện VinFast không nhận sạc để kiểm tra các nguyên nhân thường gặp trước khi đưa xe đi kiểm tra.

Mối quan hệ giữa pin, BMS, quản lý nhiệt và sạc

Có thể nhìn toàn bộ hệ thống theo một chuỗi đơn giản:

Pin → cảm biến → BMS → quản lý nhiệt và giới hạn vận hành → sạc/xả → hiệu suất thực tế

Mỗi thành phần đảm nhiệm một vai trò khác nhau nhưng có liên hệ trực tiếp.

• Pin lưu trữ năng lượng.
• Cảm biến cung cấp dữ liệu về trạng thái hoạt động.
• BMS theo dõi và quản lý bộ pin.
• Hệ thống quản lý nhiệt kiểm soát điều kiện nhiệt.
• Hệ thống sạc cung cấp năng lượng cho pin.
• Hệ thống truyền động sử dụng năng lượng được lưu trữ để tạo lực kéo.

Khi hiểu được chuỗi này, người dùng sẽ dễ dàng giải thích những hiện tượng thực tế như công suất sạc thay đổi hoặc thời gian sạc không giống nhau giữa các lần sử dụng.

Góc nhìn cần có khi chuyển từ xe xăng sang xe điện

Người đã quen với xe xăng thường đánh giá xe thông qua dung tích động cơ, công suất, mức tiêu thụ nhiên liệu và thời gian đổ đầy bình.

Với xe điện, cách đánh giá cần rộng hơn.

Không chỉ có:

Dung lượng pin + công suất mô-tơ + quãng đường.

Mà còn:

1. Pin + BMS + quản lý nhiệt + khả năng sạc + phần mềm điều khiển + điều kiện sử dụng.

Đây là lý do người mua xe điện có kiến thức không nên chỉ hỏi “pin bao nhiêu kWh” hoặc “sạc nhanh bao nhiêu kW”. Cần hiểu cách toàn bộ hệ thống phối hợp với nhau trong điều kiện sử dụng thực tế.

Kết luận

Hệ thống làm mát pin là một phần quan trọng trong kiến trúc quản lý nhiệt và quản lý năng lượng của ô tô điện.

BMS theo dõi trạng thái của bộ pin, hệ thống quản lý nhiệt kiểm soát điều kiện nhiệt, còn hệ thống sạc và truyền động hoạt động trong những giới hạn phù hợp với thiết kế của xe.

Đối với người đang cân nhắc chuyển từ xe xăng sang xe điện, hiểu được mối quan hệ giữa pin, BMS, nhiệt độ và sạc sẽ giúp đánh giá xe thực tế hơn.

Đặc biệt, công suất sạc thay đổi không nhất thiết là dấu hiệu của lỗi. Trong nhiều trường hợp, đó có thể là kết quả của việc hệ thống quản lý pin điều chỉnh công suất theo điều kiện nhiệt độ và trạng thái của bộ pin.

Vì vậy, khi đánh giá một mẫu xe điện, nên nhìn vào toàn bộ hệ thống quản lý năng lượng, thay vì chỉ so sánh một thông số đơn lẻ.

Để đảm bảo hệ thống làm mát pin trên chiếc xe điện của bạn luôn hoạt động trong trạng thái hoàn hảo nhất, hãy đưa xe đến xưởng dịch vụ ủy quyền VinFast Hưng Thịnh Phát định kỳ.

Đội ngũ kỹ thuật viên tay nghề cao của chúng tôi sẽ hỗ trợ quét lỗi BMS, đo đạc SoH (sức khỏe pin) và kiểm tra dung dịch làm mát chuyên dụng chuẩn hãng.

Liên hệ ngay hotline 0961535151 của VinFast Hưng Thịnh Phát để đặt lịch hẹn bảo dưỡng nhanh chóng nhất!

Nguồn tham khảo

VinFast – Tại sao cần hệ thống làm mát pin ô tô điện?

VinFast – Nắng nóng ảnh hưởng đến xe điện như thế nào?

VinFast – Câu hỏi thường gặp về xe ô tô VinFast.