Với người đang tìm hiểu ô tô điện VinFast, không nhất thiết phải đi sâu vào cấu tạo kỹ thuật. Chỉ cần hiểu được nguồn năng lượng đi từ đâu, mô-tơ tạo lực kéo như thế nào và xe sử dụng kiểu dẫn động nào, người mua đã có thể hình dung khá rõ đặc tính vận hành của một mẫu xe.
Tổng quan về hệ thống truyền động ô tô điện VinFast
Có thể hình dung quá trình truyền năng lượng trên ô tô điện theo chuỗi đơn giản:Pin cao áp → hệ thống điện công suất và điều khiển → mô-tơ điện → hệ thống truyền lực → bánh xe
Pin cung cấp năng lượng cho hệ thống điện của xe. Hệ thống điện công suất và điều khiển quản lý dòng năng lượng phù hợp với yêu cầu vận hành, sau đó mô-tơ điện chuyển đổi năng lượng điện thành chuyển động.
Từ mô-tơ, lực được truyền tới bánh xe thông qua hệ thống truyền lực. Tùy thiết kế từng mẫu xe và phiên bản, xe có thể sử dụng dẫn động cầu trước (FWD), dẫn động cầu sau (RWD) hoặc dẫn động bốn bánh (AWD).
VinFast cũng phân loại các hệ thống dẫn động FWD, RWD, AWD và 4WD trong tài liệu kỹ thuật phổ thông về hệ thống truyền động.
Lưu ý: cấu hình truyền động có thể khác nhau giữa các mẫu xe và từng phiên bản. Vì vậy, khi xem thông số một mẫu xe cụ thể, nên kiểm tra đúng phiên bản thay vì suy luận từ mẫu xe khác.
Nguyên lý truyền năng lượng từ pin đến bánh xe
Pin cao áp cung cấp năng lượng
Pin cao áp là nguồn năng lượng chính của ô tô điện. Năng lượng được lưu trữ trong pin được sử dụng cho hệ thống truyền động và các hệ thống điện khác trên xe.Dung lượng pin là một thông số quan trọng, nhưng không phải yếu tố duy nhất quyết định quãng đường di chuyển. Mức tiêu thụ điện, tốc độ, tải trọng, điều kiện đường sá, thời tiết và cách lái xe đều có thể ảnh hưởng đến phạm vi hoạt động thực tế.
Hệ thống điện công suất và điều khiển quản lý năng lượng
Hệ thống điện công suất và điều khiển có nhiệm vụ điều chỉnh năng lượng cung cấp cho mô-tơ theo yêu cầu vận hành.
Khi người lái tăng tốc, hệ thống điều chỉnh năng lượng để mô-tơ tạo lực kéo tương ứng. Cách điều khiển này góp phần tạo nên đặc tính phản hồi đặc trưng của ô tô điện.
Mô-tơ điện tạo lực kéo
Mô-tơ điện chuyển đổi năng lượng điện thành chuyển động cơ học để tạo lực kéo cho xe.
Đây là điểm khác biệt quan trọng so với xe động cơ đốt trong. Mô-tơ điện có khả năng tạo mô-men xoắn nhanh và hệ thống điều khiển có thể phản hồi nhanh theo yêu cầu của người lái.
Tuy nhiên, cảm giác vận hành thực tế không chỉ phụ thuộc vào công suất mô-tơ mà còn liên quan đến trọng lượng xe, cấu hình dẫn động, phần mềm điều khiển và điều kiện vận hành.
Hệ thống truyền lực đưa lực kéo tới bánh xe
Sau khi mô-tơ tạo lực kéo, hệ thống truyền lực đưa lực đó tới bánh xe chủ động.
Đây chính là phần liên quan trực tiếp đến khái niệm FWD, RWD và AWD. Sự khác nhau nằm ở việc bánh xe nào nhận lực kéo và cách hệ thống điều khiển lực kéo trên xe.
Các thành phần chính của hệ thống truyền động
Có thể chia hệ thống truyền động thành các nhóm chính mà người mua cần biết:
| Thành phần | Vai trò chính |
|---|---|
| Pin cao áp | Lưu trữ và cung cấp năng lượng |
| Hệ thống điện công suất và điều khiển | Quản lý, điều chỉnh năng lượng cung cấp cho mô-tơ |
| Mô-tơ điện | Chuyển đổi năng lượng điện thành lực kéo |
| Hệ thống truyền lực | Truyền lực từ mô-tơ tới bánh xe |
| Bánh xe chủ động | Nhận lực kéo và tạo chuyển động trên mặt đường |
Đây là cách nhìn ở cấp độ tổng quát dành cho người sử dụng. Cấu tạo và cách bố trí cụ thể vẫn phụ thuộc vào từng mẫu xe và phiên bản.
Các kiểu dẫn động trên ô tô điện VinFast
Dẫn động cho biết bánh xe nào nhận lực kéo từ hệ thống truyền động. Đây là thông số đáng chú ý khi người mua so sánh các phiên bản xe.
FWD – dẫn động cầu trước
FWD (Front-Wheel Drive) là hệ dẫn động cầu trước, trong đó hai bánh trước nhận lực kéo và đồng thời đảm nhiệm nhiệm vụ điều hướng.
Cấu hình này có cách bố trí tương đối gọn và được sử dụng trên nhiều dòng xe. Với người mua, điều quan trọng nhất là hiểu rằng lực kéo được truyền tới cầu trước.
VinFast từng công bố VF e34 sử dụng hệ dẫn động cầu trước trong tài liệu về hệ thống truyền động. Đây là ví dụ theo mẫu xe cụ thể và không nên dùng để suy luận cho tất cả các mẫu VinFast hiện nay.
RWD – dẫn động cầu sau
RWD (Rear-Wheel Drive) là hệ dẫn động cầu sau, trong đó hai bánh sau nhận lực kéo để đẩy xe chuyển động.
Khi sử dụng RWD, bánh trước chủ yếu đảm nhiệm nhiệm vụ điều hướng thay vì đồng thời phải thực hiện nhiệm vụ dẫn động. Theo tài liệu giải thích của VinFast, cách bố trí này có thể tạo sự khác biệt về phân bổ trọng lượng, cảm giác điều khiển và khả năng truyền lực khi xe tăng tốc.
Đối với người mua xe, không nên hiểu đơn giản rằng RWD luôn tốt hơn FWD. Mỗi cấu hình có đặc tính riêng và cần được đánh giá cùng với công suất, trọng lượng, thiết kế xe và mục đích sử dụng.
AWD – dẫn động bốn bánh
AWD (All-Wheel Drive) là hệ thống có khả năng truyền lực tới cả cầu trước và cầu sau theo thiết kế và chiến lược điều khiển của xe.
AWD thường được quan tâm ở những mẫu xe có yêu cầu cao hơn về khả năng truyền lực và vận hành. Tuy nhiên, AWD cũng không mặc nhiên phù hợp với mọi người dùng.
VinFast từng công bố VF 8 và VF 9 sử dụng hệ dẫn động AWD với hai mô-tơ điện ở cầu trước và cầu sau trong các tài liệu về hai mẫu xe này. Khi tham khảo xe hiện hành, người mua vẫn nên kiểm tra thông số của đúng phiên bản.
FWD, RWD và AWD khác nhau thế nào?
| Cấu hình | Bánh xe nhận lực kéo | Điều người mua nên hiểu |
|---|---|---|
| FWD | Hai bánh trước | Cầu trước vừa truyền lực vừa tham gia điều hướng |
| RWD | Hai bánh sau | Cầu sau đảm nhiệm lực kéo, bánh trước tập trung vào điều hướng |
| AWD | Cả hai cầu theo thiết kế hệ thống | Có khả năng truyền lực tới cả cầu trước và cầu sau |
Không có cấu hình nào được xem là tốt nhất trong mọi trường hợp. Lựa chọn phù hợp phụ thuộc vào thiết kế xe, nhu cầu sử dụng và đặc tính vận hành mà người mua mong muốn
Đặc tính phản hồi của mô-tơ điện
Một trong những điểm người lái dễ nhận thấy khi chuyển sang xe điện là phản hồi của chân ga.
Khi người lái tăng tốc, hệ thống điều khiển điều chỉnh năng lượng cung cấp cho mô-tơ để tạo lực kéo. Nhờ đặc tính của mô-tơ điện, phản hồi có thể nhanh và trực tiếp.
Tuy nhiên, cảm giác thực tế sẽ phụ thuộc vào nhiều yếu tố như:
- Công suất và mô-men xoắn của mô-tơ.
- Cấu hình FWD, RWD hoặc AWD.
- Trọng lượng xe.
- Mức pin và điều kiện vận hành.
- Cách hệ thống điều khiển được thiết lập.
- Chế độ vận hành của từng mẫu xe.
Vì vậy, không nên đánh giá khả năng vận hành của một chiếc xe chỉ dựa vào một con số công suất.
Phanh tái sinh trong hệ thống truyền động điện
Phanh tái sinh là một đặc điểm đáng chú ý của hệ truyền động ô tô điện.
Khi xe giảm tốc trong điều kiện phù hợp, mô-tơ điện có thể hoạt động theo nguyên lý máy phát để chuyển một phần động năng thành điện năng và đưa trở lại pin.
Có thể hình dung đơn giản:
Xe giảm tốc → mô-tơ tạo lực hãm → một phần động năng được chuyển thành điện năng → năng lượng được thu hồi về pin.
Phanh tái sinh có thể làm thay đổi cảm giác giảm tốc so với xe xăng, đặc biệt khi người lái giảm hoặc nhả chân ga. Tuy nhiên, nó không thay thế hoàn toàn phanh ma sát và người lái vẫn phải sử dụng bàn đạp phanh khi tình huống yêu cầu.
Nếu muốn tìm hiểu riêng về cơ chế này, xem thêm Phanh xe điện VinFast có gì khác xe xăng?
Vai trò của pin và BMS đối với hệ thống truyền động
Pin quyết định nguồn năng lượng cho hệ thống
Khả năng cung cấp năng lượng của pin có liên quan trực tiếp đến hoạt động của hệ truyền động.
Trạng thái sạc, nhiệt độ và điều kiện vận hành có thể ảnh hưởng đến cách hệ thống quản lý năng lượng của xe. Vì vậy, người mua không nên chỉ nhìn vào dung lượng pin mà bỏ qua khả năng sạc và cách xe quản lý năng lượng.
BMS quản lý trạng thái pin
BMS (Battery Management System) là hệ thống quản lý pin, có nhiệm vụ theo dõi và quản lý nhiều thông số liên quan đến bộ pin.
Ở góc độ người sử dụng, không cần đi sâu vào thuật toán của BMS. Điều quan trọng là hiểu rằng pin và BMS hoạt động cùng nhau để theo dõi trạng thái pin và hỗ trợ hệ thống vận hành trong các điều kiện phù hợp.
Có thể tìm hiểu sâu hơn qua bài BMS là gì trên website.
SoC và SoH giúp đánh giá tình trạng pin
SoC (State of Charge) thể hiện trạng thái sạc của pin tại một thời điểm.
SoH (State of Health) phản ánh tình trạng sức khỏe của pin so với trạng thái ban đầu theo cách đánh giá của hệ thống.
Hai khái niệm này giúp người sử dụng hiểu rõ hơn về trạng thái pin thay vì chỉ nhìn vào phần trăm pin còn lại.
Xem thêm SoC và SoH là gì để hiểu cách đọc và diễn giải hai chỉ số này.
Hệ thống truyền động và trải nghiệm lái
Phản hồi chân ga
Mô-tơ điện có thể tạo lực kéo nhanh theo yêu cầu điều khiển, vì vậy cảm giác phản hồi chân ga có thể khác xe động cơ đốt trong.
Khả năng tăng tốc
Khả năng tăng tốc phụ thuộc vào công suất, mô-men xoắn, trọng lượng, cấu hình dẫn động và chiến lược điều khiển của từng xe.
Do đó, không nên chỉ nhìn vào công suất tối đa để đánh giá toàn bộ khả năng vận hành.
Kiểm soát tốc độ khi giảm ga
Ở xe điện, phanh tái sinh có thể tham gia quá trình giảm tốc khi người lái giảm hoặc nhả chân ga.
Đây là một trong những điểm người mới chuyển từ xe xăng sang xe điện cần làm quen. Mức độ giảm tốc và cách phản hồi có thể khác nhau giữa các mẫu xe.
Hệ thống truyền động và mức tiêu thụ điện
Hiệu quả của hệ thống truyền động có ảnh hưởng đến mức tiêu thụ năng lượng, nhưng mức tiêu thụ thực tế không phụ thuộc riêng vào mô-tơ.
Các yếu tố thường tác động gồm:
- Tốc độ di chuyển.
- Trọng lượng và tải trọng.
- Điều kiện đường.
- Nhiệt độ môi trường.
- Điều hòa không khí.
- Cách tăng tốc và giảm tốc.
- Tình trạng và áp suất lốp.
- Điều kiện giao thông.
Vì vậy, khi so sánh khả năng tiết kiệm điện giữa các mẫu xe, nên sử dụng thông số của đúng mẫu và đúng phiên bản, đồng thời hiểu rằng mức tiêu thụ thực tế có thể khác kết quả trong điều kiện thử nghiệm.
Những thông số người mua nên quan tâm
Kiểu dẫn động
FWD, RWD và AWD tạo ra những đặc tính vận hành khác nhau. Người mua nên xem cấu hình dẫn động cùng với mục đích sử dụng thay vì đánh giá riêng lẻ.
Công suất và khả năng vận hành
Công suất và mô-men xoắn là những thông số quan trọng, nhưng nên được xem cùng trọng lượng xe, cấu hình dẫn động và trải nghiệm thực tế.
Pin và khả năng sạc
Dung lượng pin, phạm vi hoạt động, khả năng sạc AC/DC và hệ thống trạm sạc đều ảnh hưởng trực tiếp đến sự thuận tiện khi sử dụng xe điện.
Nếu đang tìm hiểu tổng thể, có thể xem Cẩm nang Pin và Trạm Sạc Xe Điện VinFast.
Trải nghiệm vận hành thực tế
Thông số kỹ thuật giúp người mua có cơ sở so sánh, nhưng trải nghiệm thực tế vẫn rất quan trọng.
Việc lái thử giúp cảm nhận rõ hơn phản hồi chân ga, khả năng tăng tốc, mức độ giảm tốc khi nhả ga, cảm giác vô-lăng và đặc tính vận hành của từng cấu hình.
So sánh hệ thống truyền động xe điện và xe xăng
| Tiêu chí | Ô tô điện | Ô tô động cơ đốt trong |
|---|---|---|
| Nguồn năng lượng | Điện năng lưu trữ trong pin | Nhiên liệu |
| Bộ phận tạo lực kéo | Mô-tơ điện | Động cơ đốt trong |
| Điều khiển năng lượng | Hệ thống điện công suất và điều khiển | Hệ thống động cơ và truyền động |
| Phản hồi chân ga | Có thể nhanh và trực tiếp | Phụ thuộc đặc tính động cơ và hệ truyền động |
| Giảm tốc | Có thể kết hợp phanh tái sinh và phanh ma sát | Chủ yếu sử dụng phanh ma sát và lực cản của hệ truyền động |
| Thu hồi năng lượng | Có thể thu hồi một phần qua phanh tái sinh | Không có cơ chế tương đương trong hệ thống phanh thông thường |
Sự khác biệt này tạo nên một trải nghiệm vận hành khác biệt giữa hai loại xe. Tuy nhiên, cảm giác thực tế vẫn phụ thuộc vào từng mẫu xe và cách nhà sản xuất thiết lập hệ thống.
Hệ thống truyền động và lựa chọn phiên bản phù hợp
Hiểu về hệ thống truyền động giúp người mua đọc thông số xe một cách có hệ thống hơn.
Xác định nhu cầu sử dụng
Trước tiên nên xác định xe chủ yếu được sử dụng trong đô thị, đường trường, gia đình hay kết hợp nhiều điều kiện khác nhau.
Đối chiếu đúng phiên bản
Không nên lấy thông số của một phiên bản để áp dụng cho toàn bộ dòng xe. Cấu hình mô-tơ, công suất, pin và dẫn động có thể khác nhau.
Kết hợp thông số với trải nghiệm
Sau khi xác định được phiên bản phù hợp, người mua nên kết hợp thông số kỹ thuật với trải nghiệm lái thực tế.
Đây là cách đánh giá thực tế hơn thay vì chỉ dựa vào một thông số riêng lẻ.
Kết luận
Hệ thống truyền động là nền tảng tạo nên khả năng vận hành của ô tô điện VinFast. Về nguyên lý tổng quát, năng lượng từ pin → hệ thống điện công suất và điều khiển → mô-tơ điện → hệ thống truyền lực → bánh xe.
Trong đó, FWD, RWD và AWD thể hiện cách lực kéo được truyền tới các bánh xe. Hiểu được sự khác nhau giữa ba cấu hình này giúp người mua dễ đọc thông số kỹ thuật và hình dung đặc tính vận hành của từng mẫu xe.
Bên cạnh hệ thống truyền động, người mua cũng nên quan tâm đến pin, khả năng sạc và trải nghiệm lái thực tế. Để trực tiếp cảm nhận sự khác biệt của hệ thống truyền động FWD, RWD hay AWD trên các dòng xe VF 2, VF 3, VF 5, VF 6, VF 7, VF 8, VF 9, VF MPV 7, VF 8 Thế hệ mới, EC Van, Herio Green, Minio Green, Limo Green quý khách vui lòng liên hệ hotline VinFast Hưng Thịnh Phát để đăng ký lái thử miễn phí ngay hôm nay!
Câu Hỏi Thường Gặp
Hệ thống truyền động xe điện VinFast gồm những gì?
Hệ thống truyền động ô tô điện VinFast có thể hiểu theo chuỗi chính:
pin cao áp → hệ thống điện công suất và điều khiển → mô-tơ điện → hệ thống truyền lực → bánh xe.
Tùy mẫu xe và phiên bản, cấu hình truyền động có thể khác nhau.
Xe điện VinFast dùng hệ dẫn động nào (FWD, RWD hay AWD)?
Xe điện VinFast có thể sử dụng FWD, RWD hoặc AWD tùy mẫu xe và phiên bản. Vì vậy, khi chọn xe cần kiểm tra đúng thông số của phiên bản cụ thể thay vì áp dụng một cấu hình chung cho toàn bộ dòng xe.
Phanh tái sinh trên xe điện VinFast hoạt động ra sao?
Khi xe giảm tốc, mô-tơ điện có thể tạo lực hãm và hoạt động theo nguyên lý máy phát để thu hồi một phần động năng thành điện năng đưa về pin. Phanh tái sinh hỗ trợ giảm tốc nhưng không thay thế hoàn toàn hệ thống phanh ma sát.
