Quy định mới: Việt Nam chuẩn hóa hệ thống phân loại xe điện hóa và phương tiện theo cấp độ tự động hóa

Ngày 30/6/2026, Bộ Xây dựng ban hành Thông tư số 45/2026/TT-BXD sửa đổi quy định đăng kiểm. Đáng chú ý là hướng dẫn phân loại xe điện hóa và phương tiện theo cấp độ tự động hóa. Hãy cùng đại lý VinFast Hưng Thịnh Phát (Ngã 3 Đông La, Xã Đông Hưng Tỉnh Hưng Yên) tìm hiểu chi tiết để lựa chọn dòng xe điện thông minh phù hợp nhất cho bạn!

Vì sao Thông tư 45/2026/TT-BXD được đánh giá là cột mốc quan trọng?

Trong khoảng 5 năm trở lại đây, ngành công nghiệp ô tô thế giới chứng kiến sự chuyển dịch mạnh mẽ từ xe sử dụng động cơ đốt trong sang xe điện, xe hybrid và các phương tiện tích hợp công nghệ hỗ trợ lái tiên tiến.

Tại Việt Nam, số lượng xe điện và các dòng xe sử dụng công nghệ điện hóa liên tục tăng. Song song với đó, nhiều mẫu xe mới được trang bị các hệ thống hỗ trợ người lái (ADAS), tự động giữ làn đường, kiểm soát hành trình thích ứng, hỗ trợ đỗ xe và nhiều tính năng tự động hóa khác.

Điều này đặt ra yêu cầu phải có một hệ thống phân loại thống nhất để:

• xác định chính xác từng loại phương tiện
• thống nhất trong quá trình chứng nhận chất lượng
• phục vụ công tác đăng kiểm
• quản lý dữ liệu phương tiện; tạo cơ sở áp dụng các quy chuẩn kỹ thuật trong tương lai.

Thông tư 45/2026/TT-BXD được ban hành trong bối cảnh đó khi sửa đổi, bổ sung nhiều quy định của các Thông tư trước đây liên quan đến đăng kiểm và phân loại phương tiện giao thông đường bộ.

Phương tiện giao thông thông thường gồm những loại nào? 

Theo quy định mới, phương tiện giao thông thông thường là phương tiện mà người lái vẫn trực tiếp điều khiển xe, kể cả khi được hỗ trợ bởi các hệ thống an toàn chủ động hoặc hệ thống tự động hóa một phần. 

Thông tư xác định nhóm này bao gồm các phương tiện thuộc cấp độ tự động hóa 0, 1, 2 và 3 theo Phụ lục XIII ban hành kèm theo Thông tư. 

Điều này phản ánh thực tế rằng phần lớn ô tô đang lưu hành tại Việt Nam hiện nay vẫn thuộc nhóm phương tiện cần người lái chịu trách nhiệm chính trong mọi tình huống giao thông.

Hiểu đơn giản về các cấp độ tự động hóa từ Level 0 đến Level 3

Có thể hiểu khái quát như sau: 

Việc bổ sung cách phân loại này không làm thay đổi quy định về trách nhiệm của người điều khiển phương tiện, mà chủ yếu nhằm chuẩn hóa cách nhận diện và quản lý các dòng xe có mức độ tự động hóa khác nhau.

Vì sao việc phân loại xe tự động hóa lại quan trọng? 

Việc bổ sung hệ thống phân loại mang lại nhiều lợi ích trong công tác quản lý nhà nước cũng như cho doanh nghiệp sản xuất và nhập khẩu. 

• Thứ nhất, các cơ quan quản lý có cơ sở thống nhất khi đánh giá đặc tính kỹ thuật của phương tiện. 
• Thứ hai, doanh nghiệp có thể xác định rõ kiểu loại phương tiện ngay từ giai đoạn thiết kế, thử nghiệm và chứng nhận.
• Thứ ba, hệ thống phân loại tạo điều kiện để các quy chuẩn kỹ thuật, tiêu chuẩn an toàn và quy trình kiểm định trong tương lai được xây dựng phù hợp với từng cấp độ công nghệ.

Quan trọng hơn, việc bổ sung các cấp độ tự động hóa cho thấy hệ thống pháp luật Việt Nam đang từng bước chuẩn bị cho sự phát triển của các phương tiện thông minh trong tương lai, đồng thời vẫn bảo đảm mọi hoạt động quản lý được thực hiện trên cơ sở pháp lý rõ ràng.

Không phải mọi xe có ADAS đều là xe tự lái

Một trong những nhầm lẫn phổ biến hiện nay là đồng nhất các hệ thống hỗ trợ lái với xe tự lái.

Thực tế, nhiều mẫu xe hiện đại được trang bị:

• kiểm soát hành trình thích ứng
• hỗ trợ giữ làn đường
• cảnh báo va chạm
• hỗ trợ phanh khẩn cấp
• hỗ trợ đỗ xe tự động.

Những công nghệ này giúp giảm tải cho người lái nhưng không thay thế hoàn toàn vai trò của người điều khiển.

Theo cách phân loại của Thông tư, các phương tiện như vậy vẫn thuộc nhóm phương tiện giao thông thông thường nếu nằm trong các cấp độ tự động hóa từ 0 đến 3.

Thông tư 45/2026/TT-BXD lần đầu chuẩn hóa hệ thống phân loại xe điện hóa tại Việt Nam

Bên cạnh việc bổ sung tiêu chí phân loại phương tiện theo cấp độ tự động hóa, Thông tư 45/2026/TT-BXD còn hoàn thiện hệ thống phân loại xe điện hóa (Electrified Vehicles). Đây được xem là một trong những thay đổi quan trọng nhất đối với ngành ô tô Việt Nam trong nhiều năm trở lại đây.

Trước đây, trên thị trường thường xuất hiện nhiều khái niệm như Hybrid, Plug-in Hybrid, BEV hay FCEV, nhưng cách gọi giữa các nhà sản xuất không hoàn toàn thống nhất. Việc bổ sung hệ thống phân loại chính thức giúp cơ quan quản lý, doanh nghiệp và người tiêu dùng sử dụng cùng một hệ thống thuật ngữ trong quá trình chứng nhận chất lượng, kiểm định và quản lý phương tiện. Nội dung này được bổ sung trong quy định về phân loại xe cơ giới tại Thông tư sửa đổi.

Các nhóm xe điện hóa theo quy định mới

Theo hệ thống phân loại được bổ sung, phương tiện điện hóa được chia thành nhiều nhóm tùy theo nguồn năng lượng và phương thức truyền động.

1. MHEV – Mild Hybrid Electric Vehicle

Đây là dòng xe hybrid nhẹ.

Động cơ điện chỉ đóng vai trò hỗ trợ động cơ đốt trong trong một số tình huống như:

• khởi động
• tăng tốc
• giảm mức tiêu hao nhiên liệu
• thu hồi năng lượng khi phanh

Đặc điểm quan trọng nhất của MHEV là:

• không thể vận hành hoàn toàn bằng điện
• pin không cần sạc từ nguồn điện bên ngoài
• động cơ xăng hoặc diesel vẫn là nguồn truyền động chính

Nhóm xe này thường có chi phí thấp hơn hybrid toàn phần nhưng hiệu quả tiết kiệm nhiên liệu cũng thấp hơn.

2. FHEV – Full Hybrid Electric Vehicle

FHEV là xe hybrid toàn phần.

Khác với MHEV, xe có thể:

• di chuyển hoàn toàn bằng động cơ điện trong một số điều kiện
• kết hợp cả động cơ điện và động cơ đốt trong
• tự sạc pin thông qua quá trình thu hồi năng lượng hoặc từ động cơ.

Người sử dụng không cần cắm sạc.

Đây là dòng xe hybrid phổ biến trên thế giới trong nhiều năm qua.

3. PHEV – Plug-in Hybrid Electric Vehicle

PHEV là bước chuyển tiếp giữa hybrid truyền thống và xe điện thuần túy.

Đặc điểm: 

• có pin dung lượng lớn hơn FHEV
• có thể cắm sạc từ nguồn điện ngoài
• có quãng đường chạy điện dài hơn
• khi hết pin, động cơ đốt trong tiếp tục hoạt động.

Đây là giải pháp phù hợp với những khu vực hạ tầng sạc chưa phát triển đồng bộ. 

4. BEV – Battery Electric Vehicle

BEV là xe điện chạy pin.

Đây cũng là nhóm xe điện đang phát triển mạnh nhất tại Việt Nam.

Đặc điểm: 

• không sử dụng động cơ đốt trong
• toàn bộ lực kéo được tạo ra bởi mô-tơ điện
• năng lượng lưu trữ trong bộ pin sạc
• sạc từ nguồn điện ngoài

Các mẫu xe điện BEV tiêu biểu của VinFast như VF 2, VF 3, VF 5, VF 6, VF 7, VF 8, VF 9 v.v hiện đang được phân phối chính hãng tại VinFast Hưng Thịnh Phát. Đi kèm chính sách bảo hành chính hãng dẫn đầu thị trường (lên tới 10 năm hoặc 200.000 km đối với các dòng xe từ VF 5 đến VF 9, và 7 năm hoặc 160.000 km đối với dòng xe đô thị cỡ nhỏ VF 3), cùng hệ thống trạm sạc phủ rộng khắp khu vực Đông Hưng, Quỳnh Phụ , Thái Bình, Hưng Yên và các vùng phụ cận, giúp khách hàng hoàn toàn an tâm khi chuyển đổi sang kỷ nguyên xe điện.

Việc Thông tư đưa BEV vào hệ thống phân loại chính thức góp phần thống nhất thuật ngữ giữa hoạt động quản lý nhà nước và thị trường.

5. FCEV – Fuel Cell Electric Vehicle 

FCEV là xe điện sử dụng pin nhiên liệu hydro.

Điện năng không được tích trữ chủ yếu trong pin như BEV mà được tạo ra thông qua phản ứng điện hóa giữa hydro và oxy.

Ưu điểm: 

• thời gian tiếp nhiên liệu nhanh
• quãng đường hoạt động dài
• khí thải gần như chỉ là hơi nước

Tuy nhiên, hạ tầng hydro hiện vẫn đang trong quá trình phát triển tại nhiều quốc gia.

6. PFCEV – Plug-in Fuel Cell Electric Vehicle 

Đây là biến thể của xe pin nhiên liệu.

Ngoài hệ thống pin nhiên liệu hydro, xe còn có:

• bộ pin có thể sạc ngoài
• khả năng vận hành bằng điện trong một số điều kiện
• kết hợp ưu điểm của BEV và FCEV

Việc đưa nhóm xe này vào hệ thống phân loại cho thấy quy định đã tính đến các công nghệ điện hóa thế hệ mới thay vì chỉ tập trung vào các dòng xe đang phổ biến.

7. REEVeb

Thông tư cũng bổ sung nhóm REEVeb.

Đây là nhóm xe điện mở rộng phạm vi hoạt động, trong đó:

• mô-tơ điện luôn đảm nhiệm việc truyền động
• nguồn năng lượng được bổ sung thông qua một hệ thống tạo điện phụ trợ
• Mục tiêu là kéo dài quãng đường di chuyển mà không phụ thuộc hoàn toàn vào dung lượng pin.

8. REEVep

REEVep là một biến thể khác của dòng Range Extended Electric Vehicle.

Việc tách thành hai nhóm riêng phản ánh cách tiếp cận chi tiết hơn trong công tác phân loại phương tiện theo cấu hình truyền động và nguồn năng lượng.

Thông tư quy định cụ thể các ký hiệu này nhằm thống nhất việc nhận diện trong hồ sơ kỹ thuật, chứng nhận kiểu loại và quản lý phương tiện.

Bảng so sánh nhanh các dòng xe điện hóa

Ý nghĩa đối với người sử dụng xe

Đối với người tiêu dùng, việc chuẩn hóa hệ thống phân loại mang lại nhiều lợi ích thiết thực.

Thứ nhất, người mua xe có thể dễ dàng phân biệt giữa các công nghệ điện hóa khác nhau thay vì chỉ dựa trên tên gọi thương mại của từng hãng xe.

Thứ hai, việc thống nhất thuật ngữ giúp thông tin trong tài liệu kỹ thuật, hồ sơ chứng nhận và hoạt động đăng kiểm trở nên minh bạch hơn.

Thứ ba, khi thị trường xuất hiện thêm nhiều công nghệ mới, hệ thống phân loại đã có sẵn nền tảng để tiếp nhận và quản lý thống nhất.

Góc nhìn đối với xe điện VinFast

Đối với khách hàng mua xe tại VinFast Hưng Thịnh Phát (Ngã 3 Đông La, Đông Hưng), hệ thống phân loại mới giúp khẳng định giá trị công nghệ vượt trội của các dòng xe VinFast. Các mẫu xe như VF 8, VF 9 sở hữu tính năng ADAS cực kỳ thông minh tương đương cấp độ tự động hóa 2. Hãy ghé ngay showroom VinFast Hưng Thịnh Phát để lái thử và nhận ưu đãi đặc quyền tốt nhất tại khu vực Thái Bình - Hưng Yên!

Bên cạnh đó, sự xuất hiện của hệ thống phân loại theo cấp độ tự động hóa cũng tạo nền tảng để quản lý các phương tiện được trang bị ngày càng nhiều công nghệ hỗ trợ lái tiên tiến. Tuy nhiên, cần nhấn mạnh rằng việc một mẫu xe được trang bị ADAS hoặc các tính năng hỗ trợ lái không đồng nghĩa với việc xe được coi là phương tiện tự lái cấp độ 4 hoặc 5, cũng không đồng nghĩa với việc được phép vận hành tự động trên đường bộ nếu chưa có quy định pháp luật tương ứng.

Kết luận

Thông tư 45/2026/TT-BXD đánh dấu một bước tiến quan trọng trong quá trình hiện đại hóa hệ thống quản lý phương tiện giao thông đường bộ tại Việt Nam. Việc bổ sung phân loại phương tiện theo cấp độ tự động hóa và chuẩn hóa hệ thống phân loại xe điện hóa tạo ra nền tảng chung cho công tác chứng nhận chất lượng, kiểm định, quản lý dữ liệu và xây dựng các quy chuẩn kỹ thuật trong tương lai.

Điều quan trọng cần hiểu đúng là Thông tư không phải văn bản cho phép xe tự lái lưu thông trên đường bộ, mà chủ yếu thiết lập ngôn ngữ pháp lý và kỹ thuật thống nhất để nhận diện, phân loại và quản lý các loại phương tiện mới. Đây là bước chuẩn bị cần thiết để Việt Nam từng bước thích ứng với xu hướng phát triển của ngành công nghiệp ô tô toàn cầu, đồng thời tạo môi trường minh bạch hơn cho doanh nghiệp, cơ quan quản lý và người tiêu dùng.